NEWSFLASHES

Interview Patrick Chabal: Lijden en Glimlachen

In zijn nieuwste boek Africa: the politics of suffering and smiling stelt Patrick Chabal het perspectief van de kansloze klasses centraal.

In zijn eerdere boek Africa Works gaf Chabal een nieuwe kijk op Afrika. De instabiliteit van het continent zou volgens Chabal vooral komen door de Afrikaanse (informele) politieke cultuur, waardoor het pad van modernisering voor Afrika allerminst vanzelfsprekend was. Eerder dit jaar verscheen zijn nieuwe boek: Africa: the politics of suffering and smiling.

Wat had u nog aan te vullen op uw standaardwerk Africa Works?
“Ik wilde bezien of het denken over Afrika de afgelopen jaren is veranderd. Bovendien gaat Africa Works vooral over de rol van de staat, niet over die van de burgers. In The politics of suffering and smiling stel ik het menselijk bestaan centraal zoals zich dat in Afrika heeft ontwikkeld.”

Daar is toch al lang aandacht voor? Begrippen als ownership, participatie, voice and accountability zijn gemeengoed in de wereld van ontwikkelingssamenwerking. Er is dus aandacht voor het individu.
“Het individu in de westerse zin is compleet anders dan het individu in de Afrikaanse zin. We moeten vooral naar het individu in het groepsproces kijken. Het dagelijkse gevecht om het leven te behouden, heeft gevolgen voor het participatieniveau van arme Afrikanen in de samenleving. Zij hebben geen tijd voor ideeën of politieke discussies. Wat ze wel doen, is het volgen van religies, netwerken, mensen die hen kunnen helpen. Als deze mensen een beroep doen op een minister, maken ze hem geen deel van hun zorgen. In plaats daarvan wijzen ze hem op familieleden die in zijn provincie zijn begraven. Het appelleren aan de informele band tussen de minister en de armen werkt effectiever dan het blokkeren van wegen. Deze informal accountability is veel belangrijker dan de westerse vormen van democratie.”

Dan zet u vast vraagtekens bij de promotie van ‘goed bestuur’, een van de speerpunten van het ontwikkelingsbeleid van de laatste jaren.
“Ik heb het liever over effectief bestuur, goed bestuur is te normatief. Voor een effectief bestuur heb je drie zaken nodig: een competente overheid, een duidelijke visie en een krachtig beleid dat is gericht op duurzame economische ontwikkeling.”

Klinkt een beetje als het Aziatische model. Kunnen we de twee continenten dan toch met elkaar vergelijken? Zijn de Aziatische tijgers een voorbeeld voor Afrika?
“De meeste overheden in Azië hebben de drie voorwaarden voor effectief bestuur in huis, hoewel ze meestal erg corrupt en niet democratisch zijn. Deze landen hebben een sterke visie op de toekomst en vertalen die visie daadwerkelijk in concrete actie. Zo zijn de investeringen in infrastructuur en landbouw in Azië erg hoog, terwijl in Afrika de landbouwsector compleet wordt verwaarloosd.”

U wilt geen direct beleidsadvies geven, maar toch vraag ik u: wat moet veranderen?
“Algemene begrotingssteun is een slecht idee om de Afrikaanse staat leefbaar te maken. Het houdt een systeem in stand dat niet duurzaam is. We kunnen alleen die staten steunen die succesvol zijn, niet degene die falen. Misschien is het beter om het geld direct aan de onderkant van de samenleving te geven, een gigantisch systeem van microkredieten. Maar dat zal de elite nooit toelaten, omdat ze het geld dan niet kan controleren.”

Steun intrekken aan falende of zwakke staten, dat betekent een hoop ellende.
“Helaas word ik door sommigen als een afropessimist beschouwd, dat ben ik niet. Maar ik benoem de dingen zoals ze zijn. De helft van de staten in Afrika zal zonder steun in elkaar klappen. Dat is de ultieme consequentie. Maar we moeten niet vergeten dat Afrikanen altijd zichzelf in leven hebben kunnen houden.”

LEX heeft een verkorte versie van het oorspronkelijk artikel geplaatst. Om het hele interview te lezen verwijzen wij u naar IS.

Tekst: Joop Hazenberg
Beeld: Peter Boer
Bron: IS
Publicatiedatum: 5 augustus 2009
 

Meer nieuws